Jesienne Święto Matki Ziemi
obchodzone z początkiem Pościernika (Październik)
Gdy pola stoją już puste po żniwach, a noce robią się coraz chłodniejsze, gospodarstwo wchodzi w rytm jesienno-zimowych prac. W tym momencie roku, u progu Pościernika, obchodzi się Jesienne Święto Matki Ziemi, dzień zamknięcia cyklu wegetacyjnego i zwrócenia się ku sprawom domu, rodziny i małżeństwa. Matka Ziemia, żywicielka i opiekunka urodzaju, przyjmuje wtedy podziękowania za miniony rok pracy na roli, a obok niej wspomina się też Mokosz, boginię związaną z płodnością ziemi i losem kobiet.
Święto w tej formie znane jest głównie ze współczesnych, słowiańskich kalendarzy rekonstrukcyjnych, nie z zapisów kronikarskich czy etnograficznych sprzed wieków. Jego korzeni należy szukać raczej w ogólnym, dobrze poświadczonym zwyczaju jesiennych obrzędów dziękczynnych po zbiorach, wspólnym całej słowiańszczyźnie, niż w jednym, wyodrębnionym dniu Matki Ziemi.
Młode dziewczęta modliły się o szczęśliwe zamążpójście, prosząc ziemię i opiekujące się nią bóstwa o dobrą przyszłość rodzinną, a gospodarze rozpoczynali prace przygotowujące zagrodę na nadchodzącą zimę: naprawiano dachy, uszczelniano obejścia, znoszono resztki plonów do spichlerzy. Ziemi składano skromne dary, chleb, ziarno lub uwiędłe już kwiaty kładzione wprost na zaoranej roli, na znak wdzięczności za miniony sezon.
Z tego okresu wróżono przyszłość matrymonialną i domową pomyślność, a wieczorne spotkania przy resztkach zbiorów łączyły się ze wspominaniem minionego roku i planowaniem tego, co czeka gospodarstwo zimą.
Matka Ziemia uosabia żywicielkę, tę, która rodzi plon i przyjmuje z powrotem to, co obumarłe, zamykając w ten sposób roczny krąg. Mokosz, jej towarzyszka w tym święcie, dopełnia obraz kobiecego aspektu urodzaju i troski o dom, los i przyszłość rodziny.
Do symboli tego dnia należą zaorana ziemia, zebrany plon, chleb i ziarno składane na roli, a wśród barw dominują brąz, żółć i czerwień jesiennych pól. Wieniec i snop zboża, częste motywy innych świąt agrarnych, dobrze oddają też ducha tego dnia, domknięcie cyklu i obietnicę powrotu wiosną.
Jesienne Święto Matki Ziemi
celebrated at the beginning of Pościernik (October)
When the fields are empty after harvest and the nights grow colder, the farm enters the rhythm of autumn and winter work. At this time of year, at the threshold of the Pościernik (Silver), the Autumn Festival of Mother Earth is celebrated, a day marking the end of the growing cycle and a turning towards matters of home, family, and marriage. Mother Earth, the provider and protector of the harvest, receives thanks for the past year of agricultural work, and alongside her, Mokosh, a goddess associated with the fertility of the earth and the fate of women, is also commemorated.
This form of the holiday is known primarily from contemporary Slavic reconstruction calendars, not from chronicle or ethnographic records from centuries past. Its roots lie more in the general, well-attested custom of autumn thanksgiving rites after the harvest, common across Slavic culture, than in a single, distinct Mother Earth day.
Young girls prayed for a happy marriage, asking the earth and its guardian deities for a good family future, while farmers began work preparing the farm for the coming winter: roofs were repaired, farmyards were sealed, and harvest remnants were brought to the granaries. Modest offerings were made to the earth: bread, grain, or withered flowers placed directly on the plowed land as a sign of gratitude for the past season.
During this period, fortunes were foretold for the marital future and domestic prosperity, and evening gatherings over the harvest remembrance were combined with reminiscing about the past year and planning for the farm's winter.
Mother Earth personifies the nurturer, the one who gives birth to the harvest and receives back what has died, thus completing the annual cycle. Mokosz, her companion in this holiday, completes the image of the feminine aspect of fertility and care for the home, the fate, and the future of the family.
Symbols of this day include plowed earth, harvested crops, bread, and grain laid in the field, while the dominant colors are the brown, yellow, and red of autumn fields. The wreath and sheaf of grain, common motifs of other agrarian holidays, also capture the spirit of this day, the completion of the cycle, and the promise of a return in spring.